۰۲۱ - ۸۸۰۰۱۳۶۱ info [@ ] scia.ir امروز : ۲۵ مهر ۱۳۹۶

آنچه که یک فرد دچار آسیب نخاعی باید درمورد ویلچر بداند ۱۳ مرداد ۱۳۹۶

خانه > مطالب, مقالات آسیب نخاعی > آنچه که یک فرد دچار آسیب نخاعی باید درمورد ویلچر بداند

آنچه که یک فرد دچار آسیب نخاعی باید درمورد ویلچر بداند

ویلچر مجموعه پیچیده ای از قطعات است که به طور گسترده ای طراحی و مطالعه شده است . خیلی از افراد مبتلا به آسیب نخاعی تبدیل به کارشناسان ویلچر می شوند ، چراکه آنها به دنبال ویلچری هستند که نیازهای آنها را واقعا” تامین کند . با این حال ، هنگام انتخاب یک ویلچر گزینه های متعددی در پیش روی شما وجود دارد . از این رو خیلی مهم است که  برای یک انتخاب صحیح یک ویلچر همه جوانب ارزیابی شوند . توجه داشته باشید که امکان ندارد که شما تمام چیزی که باید بدانید ، را تنها در یک جزوه پیدا کنید .  از این رو،  دراین مقاله تنها برخی از اطلاعات مهم ارائه شده اند تا راهنمایی های لازم برای تهیه یک ویلچرمناسب به شما ارائه شود .

 

بطور کلی برای استفاده صحیح از یک ویلچر باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرند :

  • شناخت قطعات ویلچر و انواع آنها و کاربرد هر کدام
  • انتخاب صحیح ویلچر با توجه به قطعات
  • تنظیم و تثبیت ویلچر
  • و غیره

انتخاب ویلچر

اگرعملکرد بدن برای حرکت دادن ویلچر کافی باشد  ، احتمالا” استفاده از یک ویلچر ، بهترین گزینه برای نقل و انتقالات شما  خواهد بود . جابجایی با ویلچرهای دستی بسیار آسان است ، نیاز به تعمیرات کمتری دارند ، و به نوعی ورزش محسوب می شود . با این حال ،  این وسیله برای همه کس مناسب نیستند . شما لازم است که توانایی راندن آن را داشته باشید . اکثر کسانی که دارای ضایعه نخاعی در سطوح زیر ۶C هستند ، قادر به راندن ویلچر خواهند بود و  حتی برخی افراد با سطح ضایعه  ۶C هم  می توانند به خوبی با آن حرکت کنند . البته این موضوع به وزن بدن ، وضعیت تناسب اندام ، قدرت ، میزان درد  و محیطی که در آن لازم است ویلچررا برانید ، بستگی دارد . با وجود اینکه راندن ویلچر می تواند شکلی از ورزش باشد ، اما استفاده نادرست و تکرار آن می تواند منجر به صدمات دستها وشانه ها شود . این موضوع باعث گردیده که انتخاب درست ویلچر ، تنظیم درست آن و یاد گیری نحوه راندن کارآمد آن  ، از اهمیت خیلی زیادی برخوردار باشد .

ویژگی ها و قطعات ویلچر

وزن ویلچر

به طورکلی ویلچرها از نظر وزن ، بر اساس اعلام مراکز وضع کننده استاندارد ،  به دو صورت سبک ( کمتر از ۳۴ پوند معادل حدود ۱۵ کیلوگرم  ) و فوق سبک (کمتر از ۳۰ پوند معدال ۱۳ کیلو گرم ) طبقه بندی شده اند. ( البته این وزن ها شامل وزن زیرپایی ها یا دسته های صندلی نیستند ) .

ویلچرهای سبک قابل تنظیم نیستند و برای افراد دچار آسیب نخاعی توصیه نمی شوند . صندلی های فوق سبک گران تر از صندلی سبک وزن هستند ، تا حد زیادی قابلیت تنظیم دارند و ترکیبی از انواع  ویژگی های طراحی هستند که  به بهبود تحرک و راحتی کاربر کمک می کند . قابلیت تنظیم ، اجازه می دهد که ویلچر طوری سازماندهی شود که حداکثر کارائی را برای راندن بهینه که منجر به کاهش خطر آسیب دیدگی می شود ، فراهم گردد . شرکت های بیمه برای پرداخت هزینه این نوع ویلچرها سخت تراقدام می کنند . دستورالعمل های بالینی توصیه می کنند که تا حد امکان از سبک ترین ویلچرها استفاده شود . وزن ویلچرهای تیتانیومی و آلومینیومی ممکن است تا زیر ۲۰ پوند ( حدود ۹ کیلوگرم ) هم باشد .

اجزاء ویلچر

بیشتر قطعات ویلچر در عملکرد آن نقش مهمی دارند. این قطعات در انواع  وا قسام مدل ها عرضه شده اند  ، و انتخاب هر یک از آنها  به نیازها ، اولویتها و شیوه زندگی فرد بستگی دارد .

اجزاء تشکیل دهنده یک ویلچر معمولی

اجزاء تشکیل دهنده یک ویلچر معمولی

 اجزاء تشکیل دهنده یک ویلچر معمولی

چارچوب ویلچر- چارچوب یا قاب ویلچر ممکن است تاشو یا یک تیکه ( غیرقابل تاشو ) باشد . ویلچرهای دارای چارچوب یک تیکه برای مانور دادن بهتر عمل می کنند . حمل و نقل چارچوبهای تاشو اغلب آسان تر هستند . اندازه خیلی از ویلچرهای یک تیکه با جدا کردن چرخها و تا کردن پشتی صندلی به سمت پائین می تواند خیلی کوچک شود .

  • جاپایی – پاها و قسمتهای تحتانی پاها را پشتیبانی می کنند و می توانند بصورت ثابت ، تاشو یا کناررونده و بصورت اشکال مختلف عرضه می شوند . انواع مختلفی دارند : ثابت ، تاشو ، کناررونده ( دورانی ) و …جاپایی  ویلچر
  • دسته صندلی – قسمتی است که معمولا” هنگام حرکت نکردن با ویلچر ، برای استراحت دستها مورد استفاده قرار می گیرد . ممکن است بلند یا کوتاه باشند ؛ ممکن است تمام طول یا نیمه باشند . بعضی از آنها را می توان به سمت بیرون کنار زد ، ممکن است ثابت یا با قابلیت تنظیم ارتفاع باشند .برخی قابل برداشته شدن یا متحرک به سمت عقب هستند . متناسب بودن دسته صندلی مهم است ، چراکه موقعیت قرار گرفتن دسته صندلی می تواند روش راندن ویلچر را ، تغییر دهد. بسیاری از افراد برای ویلچر خود دسته صندلی انتخاب  نمی کنند ، چرا که شکل ظاهری و یا روش راندن را با وجود آنها دوست ندارند .دسته صندلی
  • قفل چرخهابرای ایجاد ثبات ویلچر وهنگام انتقال از روی ویلچر به روی صندلی دیگر و یا وقتی که می خواهید در یک نقطه خاص بمانید ، به عنوان ترمز دستی عمل می کند . قفل کردن آنها ممکن است بصورت فشاری یا اهرمی باشد و محل قرار گرفتن آنها ممکن است در بالا یا پائین صندلی باشد  ، ممکن است بسته به آنچه که برای کاربرآسانتر باشد ، قابل تو رفتن باشند یا نباشند ، قفل چرخ می تواند باعث افزایش وزن ویلچر شود . به همین دلیل بسیاری از افراد ، برای ویلچرشان قفل چرخ انتخاب نمی کنند و با تکیه بر دستان خود صندلی خودشان را نگه می دارند . نداشتن قفل چرخ می تواند خطرحرکت کردن ویلچر را در زمان انتقال افزایش می دهد . با این حال ، شما باید تصمیم بگیرید .

قفل اهرمی و فشاری

قفل اهرمی و فشاری

قفل اهرمی و فشاری

  • لاستیکها – معمولا” لاستیک ویلچرها از نوع بادی هستند و در نتیجه سبک وزن می باشند . این نوع لاستیکها نیاز به اقدامات حفظ و نگهداری دارند و ممکن است پنچر شوند . اگر آنها خوب نگهداری شوند ، معمولا” بهترین انتخاب محسوب می شوند . لاستیکهای بادی ممکن است با لاستیکهایی که با فوم جامد پر شده اند ، تعویض شوند . این نوع لاستیکها پنچر نمی شوند ، اما کمی سنگین تر هستند.لاستیکهای توپر هزینه نگهداری کمی دارند ، چراکه نیاز به تعمیر و نگهداری چندانی ندارند ، اما برای سواری روی سطوح ناصاف ناراحت کننده بوده و معمولا ” توصیه نمی شوند .
  • پشتی صندلی – متداولترین پشتی صندلی ها ، پشتی های تسمه ای ( برزنتی ) هستند ، اما پشتیبانی زیادی برای بدن فراهم نمی کنند . پشتی صندلیهای سفت ( خشک ) پشتیبانی بیشتری را ایجاد می کنند و قابلیت تنظیم دارند ، اما باعث می شود که جمع کردن ویلچر مشکل تر شود . وزن و ارتفاع پشتی مهم هستند . به طور کلی ، هر چه سبک تر باشند بهتر است ، پشتی صندلی های فیبر کربن گزینه خوبی محسوب می شوند . اگر پشتیبانی نیاز نباشد ، یک تکیه گاه کوتاه تر بهتر است ، چرا که مانعی برای راندن ویلچر ایجاد نمی کند .
  • تشکچه – تشکچه ها در طیف گسترده ای از انواع و اشکال و مواد مختلف عرضه می شوند و همیشه در حال تغییر هستند و به نوبه خود ، یک موضوع مهم محسوب می شوند . از آنجایی که مسئله رفع فشار هنگام انتخاب یک تشکچه ، موضوع خیلی مهمی است ، باید در نظر داشته باشید که نیاز به یک پایه محکم و یک تشکچه سبک وزن دارید . پایه محکم باعث می شود هنگام دسترسی به یک شی و یا راندن ویلچر ، احساس ثبات ، عدم سر خوردن روی تشکچه داشته باشید .
  • حلقه چرخ – انواع گوناگونی از حلقه چرخ با روکش های مختلف دارای اصطکاک و شکل های متنوع وجود دارند که می توانند به نیروی رانش چرخ کمک کرده و خطر آسیب دیدگی دستها را کاهش دهند .  هر چه حلقه چرخ بزرگ تر ، راندن ویلچر راحت تر اما الزاما” حرکت دستها نیز بیشترباید باشد . اما هر چه حلقه کوچکتر باشد ، باید نیروی بیشتری صرف شود در نتیجه فشار روی دستها هم بیشتر خواهد بود .حلقه چرخ

از قسمتهای دیگر ویلچر می توان قطعات زیر را نام برد :

  • قطعات ضد واژگونی – که مانع از برگشت صندلی به عقب می شود .
  • چرخها ( اصلی و کوچک )
  • سینی – برای غذاخوردن یا انجام برخی کارها مثل کار با رایانه ، نوشتن و…
  • تسمه ها و کمربند ایمنی – برای نگهداری بدن در وضعیت ایمن ومناسب و استفاده در خودرو و …
  • دستگیره هل دادن – که در پشت ویلچر قرار دارد و برای هل دادن ویلچر توسط همراه استفاده می شود .

تنظیم و تثبیت ویلچر

تنظیم ویلچر نقش بسیار مهمی بر روی کارآئی آن ،عملکرد بدن و حفظ سلامت فرد دارد . بنابراین بعد از انتخاب ویلچری که قطعات آن متناسب با بدن است ، تنظیم آن با وضعیت بدنی و سایز فرد از نکات بسیار مهم محسوب می شود . به عنوان نمونه ، مهمترین موارد که جهت تنظیم باید به آنها توجه شوند ، عبارتند از :

  • ارتفاع وعرض صندلی – اگر صندلی خیلی تنگ باشد ، می تواند باعث ایجاد فشار به بدن و زخم فشاری شود . اگر بیش از حد پهن باشد ، ممکن است مشکلات ثبات و استقرار بدن و گیر کردن در درگاه درها را ایجاد کند . ارتفاع صندلی باید به اندازه ای باشد که دسترسی به حلقه چرخ و همچنین سطوح انتقال آسان باشد . برای آزمایش این موضوع ، هنگام نشستن روی صندلی دست هایتان را از دو طرف اویزان کنید : نوک انگشتان شما که باز می شود  باید از اکسل ویلچر بگذرد .
  • شیب صندلی – شیب صندلی اختلاف بین ارتفاع لبه جلوی صندلی تا کف و ارتفاع عقب صندلی تا کف است . برای حفظ ثبات روی ویلچر ، روال این است که صندلی یک شیب  ملایم وجود داشته باشد ( بطوری که لگن کمی پایین تر از زانو قرار گیرد ) .
  • موقعیت محورعقب – موقعیت محور عقب خیلی مهم است ، چرا که می تواند بر روی سهولت راندن ویلچر و بلند کردن جلوی صندلی ویلچر بسیار تاثیر گذار باشد . به طور کلی افراد دوست دارند محور عقب تا حد ممکن در موقعیت جلو قرار گیرد ( این موضوع باعث می شود که راندن ویلچر آسانتر باشد ) ، بدون اینکه که باعث شود جلوی ویلچر خیلی آسان روی چرخهای عقب بلندشود .

 

 

 

  • زاویه چرخ . منظوراز زاویه چرخ نسبت خمیدگی چرخ نسبت به صندلی است .
    یک خمیدگی ناچیز ، خوب است ، چراکه باعث حفاظت دستها خواهد شد .و سطح
    اتکاء شما را افزایش می دهد . اما اگر خمیدگی خیلی زیاد باشد ممکن است
    تنظیم آن جهت عبور از میان درگاه درها مشکل شود .زاویه چرخ

 

 

 

 

 

 

 

نحوه راندن ولیچر

درمانگران ، بهترین روش راندن ویلچر را که  برای شما کارآمد بوده و  مانع از آسیب دیدگی شما شود ، را آموزش می دهند . بطور کلی رانش بصورت ضربه های نرم و طولانی نسبت به ضربات کوتاه است . بین دو ضربه رانش ، بهتر است دست پائین محور حلقه چرخ حالت آویزان باشد .

هشدار  :

اطلاعات ارائه شده در این مقاله  به معنی جایگزینی مشاوره با متخصصان محسوب نمی شود .بنابراین در صورت داشتن هر گونه مشکل و عارضه پزشکی ، قبل از هر اقدامی در رابطه با انتخاب یا تنظیم ویلچر با پزشک خود مشورت کنید .

منبع: ترجمه و تنظیم از : مهندس عباس کاشی ( e mail : ohealth2007@yahoo.com ) ؛منبع مورد استفاده سایت : http://www.msktc.org – مقاله : The Manual Wheelchair: What the Spinal Cord Injury Consumer Needs to Know - انتشار : انجمن معلولین ضایعات نخاعی استان تهران
دیدگاهتان را بنویسید نظرات کاربران
  1. بدون دیدگاه
  1. بدون بازتاب

سازمان بهزیستی کشور موظف است با ایجاد ساز و کار مناسب، نسبت به قیمومت افراد معلول اقدام نماید. دادگاه ها موظفند در نصب یا عزل قیم افراد معلول، صرفا از طریق سازمان مذکور عمل و مبادرت به صدور حکم نمایند